Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Hangi Konulara Bakar?
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB)
- Otizm spektrum bozukluğu
- Özgül öğrenme güçlüğü (disleksi, diskalkuli)
- Kaygı bozuklukları ve okul reddi
- Çocukluk ve ergenlik dönemi depresyonu
- Davranım bozuklukları ve öfke kontrolü sorunları
- Tik bozuklukları
- Uyku sorunları
- Altını ıslatma ve kaka kaçırma
- Konuşma ve dil gelişiminde gecikme
- Yeme bozuklukları
- Travma sonrası tepkiler
- Ergenlikte madde kullanımı ve ekran bağımlılığı
Hangi Belirtilerde Başvurulur?
- Derse ve oyuna odaklanamama, sürekli yerinde duramama
- Yaşıtlarına göre geç konuşma, göz teması kurmama, tekrarlayıcı davranışlar
- Okula gitmek istememe, sabahları karın ağrısı ve bulantı
- Ani ve şiddetli öfke patlamaları, kurallara sürekli direnç
- İçe kapanma, arkadaş ilişkilerinden çekilme
- Uyku ve iştah düzeninde belirgin değişiklik
- Okul başarısında açıklanamayan düşüş
- Kendine zarar verme davranışı
- Yaşına göre beklenmeyen tuvalet sorunlarının sürmesi
Kendine zarar verme davranışı ya da ölüm hakkında konuşma, beklemeden değerlendirme gerektiren durumlardır.
Değerlendirme ve Tedavi Süreci
Görüşme ve gözlem
Değerlendirme çocukla, aileyle ve gerektiğinde okulla yapılan görüşmeleri kapsar. Küçük çocuklarda oyun gözlemi önemli bir bilgi kaynağıdır.
Ölçek ve testler
DEHB, otizm ve öğrenme güçlüğü değerlendirmesinde standart ölçekler ve gelişim testleri kullanılır. Uygulama sıklıkla psikoloji alanındaki uzmanlarla birlikte yürütülür.
Aile ve okul iş birliği
Tedavi yalnızca çocuğa yönelik değildir; aileye yönelik yönlendirme ve okulla kurulan iş birliği sonucu doğrudan etkiler.
Psikoterapi ve davranışsal yaklaşımlar
Yaşa uygun terapi yöntemleri, oyun terapisi ve davranış düzenleme programları uygulanır.
İlaç tedavisi
Gerekli görüldüğünde ve genellikle diğer yöntemlerle birlikte kullanılır. Doz çocuğun yaşına ve kilosuna göre ayarlanır, etki ve yan etkiler düzenli kontrollerle izlenir.
Şehre Göre Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı
En çok hekim bulunan şehirler: İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa, Antalya, Adana, Kocaeli ve Konya.
Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Çocuğumu psikiyatriste götürmek erken mi?
Değerlendirme için erken sayılabilecek bir yaş yoktur. Gelişimsel sorunlarda erken müdahale sonucu belirgin şekilde iyileştirir; beklemek çoğu zaman kaybedilen zaman anlamına gelir. Değerlendirme mutlaka tanı veya ilaç ile sonuçlanmaz.
Hareketli her çocuk DEHB midir?
Hayır. Çocukların hareketli ve dikkati dağınık olması yaşa uygun bir özellik olabilir. DEHB tanısı için belirtilerin birden fazla ortamda (ev, okul) görülmesi, belirli bir süredir devam etmesi ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi gerekir.
DEHB ilaçları bağımlılık yapar mı?
Hekim gözetiminde ve önerilen dozda kullanıldığında bağımlılık beklenmez. Aksine, tedavi edilmemiş DEHB'nin ileri yaşlarda madde kullanımı riskini artırdığı bilinmektedir. Doz değişiklikleri hekimle birlikte yapılmalıdır.
Çocuk psikiyatristi ile psikolog arasındaki fark nedir?
Çocuk ve ergen psikiyatristi tıp doktorudur; tanı koyar ve gerektiğinde ilaç yazar. Psikolog ise psikolojik değerlendirme ve terapi uygular, ilaç yazamaz. İki meslek çoğu zaman birlikte çalışır.
Terapiye ailenin de katılması gerekir mi?
Çoğu durumda evet. Çocuğun içinde bulunduğu ortam tedavinin bir parçasıdır; ailenin yaklaşımındaki değişiklikler sonucu doğrudan etkiler. Katılımın kapsamını hekim belirler.
Doktor Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Bu alanda görüşmeye ayrılan süre belirleyicidir; çocuğun değerlendirilmesi tek bir kısa muayeneye sığmaz. Hekimin okulla iş birliğine açık olması ve aileyi sürece dâhil etmesi tedavi başarısını artırır. Otizm, DEHB, öğrenme güçlüğü veya ergen ruh sağlığı gibi alanlarda yoğunlaşmış hekimler bulunur. Çocuğun hekimle kurduğu iletişim, sürecin sürdürülebilirliği açısından önemli bir göstergedir.